dinsdag 8 april 2014

De rotgans: het boek

AMSTERDAM - Barwolt Ebbinge bestudeert al meer dan veertig jaar de rotgans en nog steeds stellen ze hem soms voor verrassingen. Hij schreef een boek over de ganzen.

Al eeuwenlang trekt de rotgans in de herfst naar West-Europa en voedt zich langs de kust met zeegrassen en wieren. In het voorjaar komt ze aan land in het Waddengebied om zich op kwelders rond te eten. Vervolgens vliegt ze naar Siberië om te broeden. In de jaren dertig is er ineens een mysterieuze afname van de aantallen, die in de jaren zestig zijn dieptepunt bereikt. Tien jaar later treedt een onverwacht herstel op en begint ze ook 's winters grasland en wintergraan te begrazen. Dit zet onderzoekers aan het denken: Wat bepaalt de grootte van een populatie? Welke invloeden spelen daarbij een rol?
In De rotgans ontrafelt Barwolt Ebbinge de geheimen van deze kleine zeegans. Hij volgt haar tot in de toendra's in Noord-Siberië, hij spreekt Amerikaanse en Russische biologen over hun onderzoek en verzamelt historische gegevens van de jacht; zo levert hij een schat aan informatie en geeft hij antwoord op de vragen die biologen al zo lang bezighouden. Wie weet bijvoorbeeld hoe de rotgans aan zijn naam komt? Die heeft hij te danken aan zijn roep ‘Rrrooh, rrrooh’. Met een rollende r.

Het boek is uitgegeven door Atlas Contact en kost € 34,99.

maandag 7 april 2014

Boerenzwaluw in Friesland

JOURE - De eerste boerenzwaluwen  zijn dit jaar al weer gezien in Friesland.
Tot op dit moment echter nog maar een 12 tal meldingen waarvan er zes in maart.
De eerste werd op  20 maart gezien door Jasper Zoet in de Hoarnestreek aan de kust boven Harlingen.
Mogelijk door het wat drogere weer van afgelopen week zijn er nog niet zoveel terug.
Alle meldingen hebben nog betrekking op rondvliegende boerenzwaluwen, nog geen enkele melding van vogels in de stallen.
We zijn benieuwd wanneer de eersten weer in de schuren, stallen, garages enzo  terug zullen keren.
Wanneer is in jullie wachtgebied de eerste boerenzwaluw gezien?
Hierbij even een voorlopig lijstje met eerste Friese waarnemingen.

20-03-2014. Twee overvliegend bij de Hoarnestreek  (Jasper Zoeter).
21-03-2014. Drie voedsel zoekend in de Jan Durkspolder  in Alde Feanen (Anne van der Wal).
27-03-2014. Bij de Delleboersterheide (Catspoele) een overvliegend (Vincent Douwes).
29-03-2014. Bij Bokkendal op Vlieland (oost) een overvliegend (Carl Zuhorn).
31-03-2014. Bij Venekoten te Oosterwolde een overvliegend (Dirk Hiemstra).
                     In de Ferwerderpolder bij Noordeinde een aanwezig (R. Hiemstra).
02-04-2014. Tussen Drachten en Heerenveen bij de A7 t.h.v. Van Oords Merksen bij Terwispel  om 15.00 uur drie waargenomen (Mevr. Visser , Joure).
03-04-2014. Bij Nijetrijne een aanwezig (Pim Frijling).
                     In het Lauwersmeer een overvliegend (Clemens Heijmen).
                     Bij Friese Palen twee terug (Jan Overwijk).   
                     Bij het bruggetje over de Tjonger te Mildam zes waargenomen (Jan Oord).
                     Bij de Noorder Oudeweg bij Joure een waargenomen (Durk Visser).

Vorig jaar(2013) werd de eerste op 21 maart gezien door Vincent Douwes te Luxwoude.
Toen hadden we een koud en nat voorjaar en waren er maar drie maart meldingen.
Dit jaar lijkt dit aantal meldingen de laatste dagen (na 3 april) door de regenval hier toe te nemen.
Elders in Nederland zijn al tientallen gezien.
Ook dit jaar noteren we graag de eerste waarnemingen en aankomst data van boerenzwaluwen op jullie erf.
Voor trekroutes, ringonderzoek, overwintering  en meer nieuws over de Boerenzwaluwen staat veel meer in het eerder Boerenzwaluwen Journaal.
Als boerenzwaluw onderzoeker in Friesland (sinds 1992) zou de schrijver van het Boerenzwaluw Journaal Jan de Jong uit Joure graag op de hoogte willen worden gehouden van bijzondere broedgevallen van boerenzwaluwen (hoge aantallen/ af of toename van broedparen, miskleuren, gemerkte zwaluwen enzovoort).

Jan de Jong, Joure
Boerenzwaluw onderzoeker in Friesland (vanaf 1992).
Tel.0513-414788
Gecertificeerd vogel ringer 403 Vogeltrekstation Wageningen.
Senior onderzoeker Natuurbureau Skarsterlân
Vogelkundig medewerker Leeuwarder Courant (sinds 1977).

Jan de Jong schrijft ook een blog over Friesland Natuurnieuws

vrijdag 14 maart 2014

Catrien Molenaar presenteert eitje

Foto Gemeente Ameland
BALLUM – Catrien Molenaar-de Jong presenteerde vanmorgen het eerste kievitsei en bood het aan burgemeester Albert de Hoop aan. Hij lotterde onder toeziend oog van vogelwachter Gerben Brouwer en familie het eitje en keurde het goed. De Hoop overhandigde daarna een oorkonde en 25 euro vindersloon. Hij gaat het eitje niet zelf opeten. “Ik ben niet zo’n eitjesman.” Zijn vrouw, Ingrid Magré, die aanwezig was bij de ceremonie, gaat het proberen. Op advies van vogelwachter Brouwer gaat ze het kievitseitje hard koken, pellen, platslaan en daarna met peper en zout verorberen.

Catrien heeft het eizoeken niet van een vreemde. Haar moeder was een fervent eizoeker en haar zussen Jeanette en Petra zijn ook veelvuldig in het land te vinden.
Anna van Piete Piet vond tweemaal het eerste ei van Ameland. Dat was toen ze een meisje van 14 en 16 jaar oud was. Het eitje bood ze destijds aan burgemeester Walda aan en ze kreeg er zo’n mooi glimmende rijksdaalder voor terug.
Ze zocht vaak samen met haar zus Jo.
De gelukkige vinder van het eerste ei van 2014 vertelt hoe ze het nestje op 11 maart al in de peiling had. De volgende dag ging ze om een uur of vijf kijken. Zoeken mag vanaf half vijf, maar Catrien gaf andere eizoekers een half uur voorsprong. Ze vergewiste zich ervan dat het land leeg was, want je zoekt niet in het perceel waar een andere eizoeker loopt. Dat is een ongeschreven wet, beamen ook de andere De Jongen. Je moet respect hebben voor elkaar, ook bij het eizoeken. Catrien zag Jan Brouwer lopen, maar hij zat niet in het land waar zij het nestje had gezien. Om vijf uur stapte ze over het hek en vrijwel meteen had ze haar eerste eitje te pakken. Jan Brouwer hielp haar vervolgens met het aanmelden. Dat moet volgens regels van de Friese Vogelwacht gebeuren, want anders wordt het niet erkend.

Vorig jaar werd er op Ameland geen eerste kievitsei binnen de gestelde tijd gevonden.
In 2012 werd het eerste kievitsei van Ameland op 11 maart gevonden door Cor de Boer, Tim IJnsen en Jelke Dam.

vrijdag 7 maart 2014

Eerste Kievitsei Nederland en Fryslân gevonden

DELWIJNEN – Het eerste kievietsei van het land en het eerste ljipaai werden dag aan dag gevonden. Woensdag 5 maart werd het eerste ei aangetroffen in een nestje in het Gelderse Delwijnen. De eizoeker heeft het laten liggen, want in die provincie is zoek en raap  geen traditie zoals in Fryslân. Vinder is Antoinette Thole uit Nederhemert, lid van weidevogelbeschermingsgroep De Capreton en aangesloten bij Landschapsbeheer Nederland. Ze vond het kievitsei op een perceel met maïsstoppels in de gemeente Zaltbommel.
In de afgelopen zes jaar werd het eerste ei alleen in 2008 eerder gevonden, namelijk op 3 maart.

Het eerste Friese kievitsei van 2014 werd ook tussen de maïsstoppels gevonden. Geert Mooi uit Nijetrijne, hij zoekt al jaren, vond een aantal keren het eerste ei van zijn gemeente maar nog nooit het eerste ei van de provincie, was de gelukkige. Hij vond het ei om 11.34 uur in een maïsperceel aan de Lindedijk, nog nèt in Friesland. Mooi voldeed aan alle eisen die de Bond van Friese Vogelwachten voorschrijft om officieel vinder te mogen zijn van het eerste ei. Hij beschikt over de juiste papieren en de vogelwachtpas. Het ei is eveneens goedgekeurd; deze bleek bij een proef vers te zijn.
De aanbieding van het ei aan Commissaris van de Koning John Jorritsma vindt vanochtend plaats op het Provinsjehûs in Leeuwarden. Geert Mooi zal daar de Sulveren Ljip en 15 euro vindersloon ontvangen.

Het eerste ei van Ameland zit nog binnen of ligt al maar is nog niet gevonden.

vrijdag 28 februari 2014

Eerste Friese Kievtsei kan verrekijker opleveren

EARNEWALD - Wie raadt de precieze vinddatum van het eerste Friese kievitsei dat aan de Commissaris van de Koning wordt aangeboden? Het is elk jaar opnieuw een wedstrijd om het exacte tijdstip op de juiste dag te voorspellen. Zelfs doorgewinterde ‘fjildminsken’ hebben er grote moeite mee want de natuur is grillig. Het mag dan een behoorlijk zachte winter zijn geweest, het weer kan plotseling omslaan in winterse omstandigheden.
Vorig jaar vond Melle van der Meer uit Suameer op 23 maart de eerste gespikkelde lentebode in de weilanden nabij Earnewâld. Door het aanhoudende koude voorjaar werden er verleden jaar slechts enkele kievitseieren gevonden. Het eerste Friese ‘jeugd ei’ werd in 2013 niet gevonden.
Hoewel de kieviten de afgelopen winter niet ver over de grenzen zijn getrokken zou het dit voorjaar wel eens een uitzonderlijk vroeg jaar kunnen zijn, maar net zo goed is het mogelijk dat het eerste eitje zich wat later aandient.
De Bond Friese VogelWachten (BFVW) heeft dat gegeven aangegrepen om ook dit jaar weer een wedstrijd te verbinden aan die vinddatum. Wie het juiste moment voorspelt wint een prachtige verrekijker waarmee hij of zij de rest van z'n leven het fascinerende natuurgebeuren van nabij kan aanschouwen. Wie een schot wil wagen moet voor 10 maart a.s. de juiste datum en tijd per briefkaart doorgeven aan het bondsbureau van de BFVW, ter attentie van de heer M. Hoekstra, Koaidyk 8c, 9264 TP Earnewâld. Een mailtje naar info@bfvw.nl kan ook. Voorspellingen (1 per persoon) die binnenkomen na de officiële vinddatum tellen uiteraard niet meer mee. Over de uitslag kan niet gecorrespondeerd worden.


Eierzoekers mogen 5.693 kievitseieren meenemen

LEEUWARDEN - Vanaf 1 maart mogen eierzoekers maximaal 5.693 kievitseieren zoeken en meenemen. Dit aantal is gebaseerd op de cijfers van SOVON die de organisatie voor vogelonderzoek pas bekend maakte.
De provincie heeft op 29 januari 2013 de Bond van Friese Vogelwachten een ontheffing verleend voor het zoeken en meenemen van kievitseieren voor drie jaar (2013-2015). De provincie bepaalt het aantal eieren elk jaar opnieuw. Op dat punt wordt de ontheffing dan aangepast.
1% criterium
Gedeputeerde Johannes Kramer: “Het aantal van 5.693 is berekend op basis van het zogenoemde 1% criterium. Wat betekent dat het cijfer gebaseerd is op 1% van het jaarlijkse sterftecijfer van de kievit. Dit gebeurt om te voorkomen dat de stand van de kievit wordt aangetast”.
Ameland had vorig jaar geen Eerste Kievitsei binnen de raapperiode. In 2012 vonden Cor de Boer samen met Tim en Jelke het eerste ei.

dinsdag 25 februari 2014

Stripboek over het leven van de grutto

GORREDIJK - Er is een stripboek uitgebracht over het leven van de grutto, de ‘Kening fan ‘e Greide’. Tekenaar en schrijver is Ysbrand Galama, die eerder een dagelijkse gruttostrip had in het Friesch Dagblad. De eerste (Nederlandstalige) exemplaren zijn voor deelnemers aan de Grote Grutto Race in Natuurmuseum Fryslân. Het Friese, originele exemplaar met de titel ‘De Skriezemaaitiid’ is online verkrijgbaar en ligt binnenkort in de boekhandels. 

De Nederlandse vertaling (‘Het Gruttovoorjaar’) werd vorige week gepresenteerd in het Natuurmuseum, tijdens de opening van 'Grutsk op de Grutto'. In deze expositie, die tot 1 juni 2014 duurt, is het leven van de grutto te volgen aan de hand van foto’s, filmpjes en trekroutes. Ook zijn er opgezette grutto’s en uitvergrote tekeningen van Galama te zien.

Meertalig
De originele Friese versie is een luxere uitvoering. Naast het Nederlands, wordt het stripboek mogelijk later ook vertaald in het Frans en Spaans. Frankrijk en Spanje zijn namelijk, net als Nederland, belangrijke landen voor de weidevogel. Veel grutto's maken er een tussenstop tijdens hun trek van Noordwest-Afrika naar Nederland (eind februari) en omgekeerd (in de zomer).       

Striptekenaar en onderzoeker

Ysbrand Galama is naast striptekenaar ook voorzitter van Vogelwacht Workum e.o. en onderzoeker voor de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij onder meer samenwerkt met bioloog en grutto-expert Theunis Piersma. Galama's werkgebied beslaat met name het weidelandschap van Súdwest-Fryslân, waar hij tot afgelopen zomer onderzoek deed naar grutto’s en hun leefgebied.

Galama’s bevindingen waren inspiratie voor ruim vijftig grutto-stripverhaaltjes die hij gaf aan de boeren op wiens weilanden de grutto’s broedden. Zijn doel: “Dat elke boer het verhaal van zijn grutto kent en daarbij betrokken raakt. Bij het onderzoeken probeer ik boeren zoveel mogelijk te betrekken, zonder hen kunnen we niets”, aldus Galama, die grutto’s is gaan tekenen omdat de vogel symbool staat voor een biodivers landschap. “Een moeilijke kwestie, maar in stripvorm is goed uit te leggen hoe een grutto leeft en wat die nodig heeft. Ik wil laten zien wat voor moois er in het weiland te vinden is en hoop dat mensen weidevogels meer gaan waarderen. Want als je de vogels kent, ga je meer van ze houden. De strip brengt mensen hopelijk dichter bij onze natuur, daarnaast moeten ze er ook om kunnen lachen.”   


Uitgever van het stripboek is Steven Sterk (Bornmeer) uit Gorredijk. ‘De Skriezemaaitiid’ ligt binnenkort in de boekhandels, maar is nu al voor € 12,50 verkrijgbaar via www.bornmeer.nl.